16 augustus 2017

Als arbeid goedkoop is...

Van 15 juli tot 6 augustus verbleef ik in Zuid-Afrika. Dit is de zesde van een serie blogs over deze vakantie.

In Zuid-Afrika is arbeid goedkoop. Vooral de zwarte bevolking werkt voor een habbekrats, vooral in dienst van rijke blanken. Als je op reis bent door het land, word je hier overal mee geconfronteerd. Degene die je koffer naar de kamer zeult is zwart, de hoteleigenaar is blank. Degene die in het tolpoortje € 1,40 met je afrekent is zwart. Degene die je auto vol tankt is zwart. Op een parkeerterrein zal een zwarte man je een plekje wijzen en je met gebaren veilig laten inparkeren. We bezochten een garage: de eigenaar was blank, de monteurs waren allemaal zwart.

Vanuit het Nederlandse perspectief voelt dit niet goed. Ik vond het genant om een donkere man of vrouw mijn koffers naar de kamer te laten brengen. Dat kan ik toch zelf wel! Een meer ervaren Zuid-Afrika-ganger probeerde me uit te leggen: als je dat allemaal zelf zou doen, ontneem je die man of vrouw de mogelijkheid wat te verdienen. Probeer gewoon te genieten van de service. Ik begrijp het, maar het ongemakkelijke gevoel blijft, ook omdat je door mee te doen toch de verschillen helpt voortbestaan.

Tegelijkertijd kan Nederland wel wat leren van Zuid-Afrika. Veel banen bestaan hier niet of nauwelijks omdat we dingen zelf (moeten) doen: we pakken bij de supermarkt zelf onze tassen in en tanken zelf onze benzine. Veel 'service' is kennelijk te duur geworden. Dat is eigenlijk een verarming. Er is niemand die je vriendelijk goedemorgen wenst als je de parkeergarage inrijdt en we zijn altijd maar druk, druk, druk omdat het te duur is (of we het te duur vinden) werk uit te besteden, terwijl er genoeg mensen moeten zijn zonder baan, die graag willen werken. In Zuid-Afrika ervaar je meer vriendelijkheid en dienstbaarheid.

Als Zuid-Afrika ons voorbeeld snel zou opvolgen, zal dat leiden tot een enorme werkloosheid onder dat deel van de bevolking dat het toch al moeilijk heeft. Dat zal nog meer sociale onrust met zich meebrengen. Ik las in een Zuid-Afrikaanse krant dat men dit als een dilemma ziet, omdat men eigenlijk ook mee wil met de westerse wereld.

Autisme in een comedy serie: 'Atypical'


Sam is een jongen van 18 met autisme. Hij heeft moeite met het begrijpen van eigen emoties en die van anderen, sociale codes en dubbelzinnig taalgebruik, raakt snel overprikkeld en kan niet uitgepraat raken over pinguïns. Maar hij is ook een 18-jarige die de gewone dingen wil doen die je als 18-jarige wilt doen. Zoals verliefd worden, een meisje hebben, je seksualiteit ontdekken. Hoe ingewikkeld dat ook is.

Sam is de hoofdpersonage in de nieuwe Netflix-serie 'Atypical'. Een comedy-serie. En eigenlijk wel iets meer dan dat. Zeker, de personages zijn karikaturen: een overbezorgde moeder, een vader die moeite heeft een échte relatie met zijn zoon te hebben, een oversekste vriend en een begeleidster die Sam helpt zijn leven op orde te krijgen, maar haar eigen leven niet op orde heeft. Ze zijn allemaal even 'likable' en... onnatuurlijk goed gebekt. En ja, er passeren de nodige Amerikaanse clichés (met een flinke dosis zoetsappigheid).

Maar het is ook een serie die echt leuk en soms ontroerend is, een serie die op een luchtige, hier en daar op een serieuze en aangrijpende manier autisme onder de aandacht brengt, maar uiteindelijk ook gaat over veel meer dan alleen het overleven met een autisme spectrum stoornis en de impact van autisme op het gezin.

De eerste serie staat op Netflix en bestaat uit acht afleveringen van ongeveer een half uur.

(Ik ben benieuwd wat ervaringsdeskundigen van de serie vinden. Je reactie is welkom via de comments.)

15 augustus 2017

Op safari in Zuid-Afrika

Van 15 juli tot 6 augustus verbleef ik in Zuid-Afrika. Dit is de vijfde van een serie blogs over deze vakantie.


Luipaard, een van de Big Five. Foto: Ino Mijland
Oog in oog met een luipaard. Door je verrekijker zien hoe een krokodil de bek openspert. Een kudde impala's die met sierlijke sprongen de weg oversteken. Zuid-Afrika staat garant voor indrukwekkende ontmoetingen met 'wildlife' in de vele wildparken, met Kruger Park als grootste en meest bekende park.

We hebben in drie weken verschillende van deze parken bezocht. Die ervaring heeft geleerd dat je de mooiste ervaringen hebt als je met een gids (ranger) op pad gaat in een park waar particulieren niet met de eigen auto in mogen, zoals Sabi Sands, dat grenst aan Kruger. Rangers, geassisteerd door een ervaren spoorzoeker en in communicatie met collega's in een bepaald gebied, weten vaak bijzonder wild te traceren. Dat wild reageert natuurlijker dan in parken waar opstoppingen van personenauto's ontstaan bij een groep overstekende olifanten. In Ximongwe River Camp hebben we ook een wandelsafari gedaan: dit geeft een veel intensere beleving dan het kijken vanuit een auto, maar je bereik is natuurlijk kleiner. Groot voordeel is dat je veel meer hoort: tijdens een autosafari voert de ronkende motor vaak de boventoon.

Uiteindelijk hebben we de Big Five (buffel, luipaard, leeuw, neushoorn, olifant) gezien, veel bijzondere vogels, krokodillen, nijlpaarden en veel soorten antilopen, zoals de koedoe en de impala. We hebben veel geleerd van de interessante, gepassioneerde verhalen van de rangers over het leven van de dieren en de functie en eigenschappen van planten en bomen.

14 augustus 2017

Rennen in Zuid-Afrika

Van 15 juli tot 6 augustus verbleef ik in Zuid-Afrika. Dit is de vierde van een serie blogs over deze vakantie.

Bij vakantie hoort voor mij het rennend verkennen van de omgeving. Wat heb ik genoten van de Franse Alpen, de Schotse Hooglanden, de Ardennen, de Italiaanse Dolomieten, maar ook Berlijn en New York (marathons).

Ook in drie weken Zuid-Afrika heb ik geprobeerd het landschap rennend te verkennen.

Een geweldige ervaring is het lopen in parken waar ongevaarlijk wild vrij rondloopt, zoals Marloth Park, dat grenst aan de zuidkant van Kruger Park. Niet alleen liep ik er tussen zebra's, giraffen (zie foto) en impala's, er was ook een mooi zandpad langs de Krokodillenrivier, dat in Kruger ligt maar. Andere plekken waar ik op deze manier wat kilometers maakte waren het Mlilwane Park in Swaziland, False Bay en de Drakensbergen. Zuid-Afrika heeft ook strand. In Durban rende ik enkele kilometers over het strand, deels blootsvoets natuurlijk.

In totaal heb ik 81 kilometer gerend. Niet veel voor drie weken. Deels komt dat omdat we ook verbleven op plekken waar ik niet uit de voeten kon, met name in de wildparken waar gevaarlijk wild voorkomt, zoals in het erg mooie Sabi Sands. 

13 augustus 2017

Rinkelende alarmbellen!

Van 15 juli tot 6 augustus verbleef ik in Zuid-Afrika. Dit is de derde van een serie blogs over deze vakantie.

Na wat boodschappen gedaan te hebben, wilde ik nog even wat contant geld pinnen in het plaatsje Komatipoort. Twee geldautomaten naast elkaar, buiten bij een bankgebouw, in een redelijk net winkelgebied met een security-meneer op de parkeerplaats... dat leek me veilig. Moeder, vrouw en dochter in de buurt. Geen situatie waarin alarmbellen gaan rinkelen.

Toen ik aan de beurt was, kreeg ik mijn pas niet de daarvoor bestemde gleuf. Er gingen geen alarmbellen rinkelen. Een vriendelijke, nette man bood me aan te helpen. Hij nam de pas van me aan en duwde hem met een stevige beweging de machine in. Dacht ik. Er gingen nog steeds geen alarmbellen rinkelen. De man wees aan dat ik mijn pincode kon invoeren en draaide zich duidelijk om. Dus ik tikte mijn pincode in, het toetsenbord als altijd afschermend met een hand. Er gebeurde niets. Nu gingen er wel alarmbellen rinkelen. Ik wilde mijn pas terugvragen, maar die kwam niet. Toen ik in de gleuf keek, zag ik een muntje liggen dat mijn pas had tegengehouden. De vriendelijke man was ineens nergens meer te bekennen. Ook een tweetal anderen was verdwenen, terwijl ze eerder nog achter mij in de rij stonden. Razendsnel viel nu ook het muntje in mijn hoofd.

Met de gestolen pas is direct na de diefstal een keer gepind, mogelijk door een medeplichtige, op de automaat ernaast. Gelukkig konden we redelijk snel onze bank verwittigen, waarna de pas geblokkeerd werd. Het gestolen bedrag hebben we teruggekregen van de bank.

Ik heb nog dagenlang gepiekerd over de vraag hoe ik het zover kon laten komen. Waarom gingen niet eerder de alarmbellen rinkelen?

12 augustus 2017

Vrijheid in Zuid-Afrika

Van 15 juli tot 6 augustus verbleef ik in Zuid-Afrika. Dit is de tweede van een serie blogs over deze vakantie.


Hoe rijker je bent, hoe vrijer je je kunt voelen. In de Nederlandse context is die vuistregel best goed toepasbaar. Als de verschillen tussen arm en rijk extreem groot worden, zoals in Zuid-Afrika, verandert dat de zaak.

De armen wonen hier in krottenwijken, die overigens de laatste jaren wel wat worden geüpgraded. Soms letterlijk aan de overkant van de weg wonen de - meest blanke - rijken, beschermd in 'gated communities' of omheinde woningen. De hekken of muren zijn hoog, vaak voorzien van stroomdraden. Overal hangen camera's. Voor veel vakantieverblijven geldt hetzelfde. Je krijgt een afstandsbediening voor een elektrisch hekwerk met de vraag het hek eerst te sluiten en dan pas verder te rijden op de oprijlaan, zodat er niemand ongezien naar binnen kan glippen. Of er is bewakings- en slagboombedieningspersoneel dat de toegang controleert.

Na zonsondergang te voet naar een restaurantje op loopafstand gaan wordt sterk afgeraden. Zo zit je toch wat opgesloten in je 'private paradise' en kan rijkdom juist leiden tot een verminderd gevoel van vrijheid.

11 augustus 2017

Links rijden moeilijk?

Van 15 juli tot 6 augustus verbleef ik in Zuid-Afrika. Dit is de eerste van een serie blogs over deze vakantie.

In Zuid-Afrika rijd je links en zit het stuur rechts. Is dat moeilijk? Nee. Afgezien van een paar keer naar de verkeerde voordeur lopen en de ruitenwisser aanzetten in plaats van de richtingaanwijzer, wende het snel. Zelfs het schakelen met de linkerhand leverde geen problemen op.

Rijden in Zuid-Afrika is echter alles behalve gemakkelijk. Je mag de aandacht geen moment laten verslappen. Geiten en koeien (en in sommige gedeelten, zoals de grote parken, het wild) grazen in de berm en kunnen besluiten zomaar over te steken. Op de weg of de vluchtstrook lopen en liften mensen, auto's stoppen om passagiers op te pikken of uit te laten. Bij tweebaanse wegen worden de smalle vluchtstroken gebruikt om in het midden een fictieve strook te creëren waarvan verkeer vanuit beide richtingen gebruik kan maken om in te halen. Die smalle vluchtstroken kunnen ook gebruikt worden waarvoor ze bedoeld zijn of ineens ophouden te bestaan. Volgeladen 'bakkies' (pickup trucks) verliezen regelmatig spullen die over de weg stuiteren, ik kwam een spookrijder tegen (een toerist die links rijden wel moeilijk vindt?) en zat achter een aftandse vrachtwagen waarvan de aanhanger een lekke band kreeg waarna de lading er stukje bij beetje vanaf slingerde. En dan zijn er in de bergen nog de grote verschillen in snelheid bij het klimmen. Dan kruipen roestige, zwarte damp spuwende vrachtwagens naar boven, terwijl de veelal witte luxe wagens voorbij schieten. Opperste concentratie geboden dus als je in Zuid-Afrika de weg op gaat.

19 juni 2017

Christiaan Triebert over 'digitaal open bronnenonderzoek'


Fake news, informatie-oorlog, manipulatie... het is aan de orde van de dag. Wat is nog waar?

Ik ben een redelijk trouwe bezoeker van het jaarlijkse VINT-symposium. VINT is het VerkenningsInstituut Nieuwe Technologie van automatiseerder Sogeti. Dit jaar vond het symposium plaats op 13 juni in ‘t Spant in Bussum. Een van de sprekers was Christiaan Triebert, die actief is als onderzoeksjournalist in het netwerk Bellincat.

Het idee achter dit netwerk is dat burgerjournalisten open bronnen op het internet gebruiken om onderzoek te doen. Ze verzamelen relevante berichten, foto's en filmpjes van bijvoorbeeld Facebook, Twitter, maar ook openbare databanken, combineren deze data slim en kunnen daardoor feiten blootleggen die verdoezeld of verdraaid in de media terecht komen. In zijn presentatie laat Triebert enkele indrukwekkende staaltjes zien van wat Bellingcat naar boven heeft gekregen naar aanleiding van berichtgeving over onder andere de Syrische burgeroorlog en de vliegramp met de MH17.

De presentatie van Triebert heeft me op het idee gebracht een bron te maken, waarmee leraren met leerlingen op hun niveau, met toegankelijke tools kunnen oefenen met fact checken. Denk aan uitgebreid zoeken in Twitter, oude edities van website bekijken met Waybackmachine of zoeken op afbeeldingen met Google Images. Dit kan een boeiende les mediawijsheid opleveren. Zin om mee te denken, laat het weten!

31 mei 2017

Reminders sturen voor invullen Google formulier

Naar aanleiding van een blog van Willem Karssenberg de vraag opgelost hoe je automatisch een lijst kunt genereren van mensen (namen, e-mailadressen) die nog niet gereageerd hebben op je vraag een Google-formulier in te vullen.


Je hebt hiervoor de volgende formules nodig:

kolommen vergelijken:
=query(arrayformula(iferror(if(match(A2:A;E2:E;0)>0;"");A2:A));"select Col1 where Col1<>'' order by Col1")

data inlezen van ander spreadsheet:
=IMPORTRANGE("https://docs.google.com/...."; "Tabblad!B2:B"):

Een mooi staaltje co-creatie: de blog van Willem zorgde voor het idee, een blogger hielp me aan de formule voor het vergelijken van kolommen en toen een en ander niet bleek te werken, heeft Willem nog even live meegekeken. Hij zag dat ik een aantal spaties had staan bij namen in de lijst die niet bij de namen in het formulier stonden. Tja, als het niet exact matcht, werkt het niet.

30 mei 2017

Kanban-bord met Padlet

Een prikbord met drie kolommen: te doen, mee bezig, gedaan. In deze kolommen briefjes met taken. Daarmee heb je een 'Kanban'-bord. Kanban is Japans voor 'visueel' (kan) en 'kaart of bord' ban) en de naam voor een werkwijze uit het bedrijfsleven voor teams om de voortgang en planning van taken te volgen. Je ziet vergelijkbare prikbord-opzetten terug bij organisaties die werken met scrum.

Digitaal en 'in the cloud' werken met een kanban-bord is populair geworden dankzij toepassingen als Trello. De online borden zijn vanaf elke plek met internettoegang beschikbaar, gegevens worden realtime bijgewerkt.

Sinds kort biedt ook de populaire toepassing Padlet de mogelijkheid een kanban-bord aan te maken. Net als bij Trello schuif je met de briefjes met de taken van kolom naar kolom. Het grote voordeel van Padlet is dat teamleden geen account nodig hebben. Een link en eventueel een wachtwoord zijn voldoende.